ระวัง! “แอนแทรกซ์” โรคจากสัตว์สู่คน อันตรายถึงชีวิต

แอนแทรกซ์คืออะไร?

แอนแทรกซ์ (Anthrax) เป็นโรคติดเชื้อเฉียบพลันที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรียชนิดหนึ่งชื่อ Bacillus anthracis ซึ่งสามารถสร้างสปอร์ (spores) ที่มีความคงทนสูงต่อสิ่งแวดล้อม เช่น ความร้อน ความแห้ง หรือแสงแดด ทำให้เชื้อสามารถมีชีวิตอยู่ในดินได้นานหลายสิบปี โดยไม่ถูกทำลาย

โรคแอนแทรกซ์จัดอยู่ในกลุ่มโรคติดต่อจากสัตว์สู่คน (Zoonotic disease) โดยเฉพาะสัตว์เคี้ยวเอื้อง เช่น วัว ควาย แพะ และแกะ เมื่อมนุษย์สัมผัสสัตว์ที่ติดเชื้อ หรือบริโภคผลิตภัณฑ์จากสัตว์ที่ปนเปื้อน เช่น เนื้อดิบ หรือน้ำนมที่ไม่ได้ผ่านการฆ่าเชื้อ ก็อาจรับเชื้อเข้าสู่ร่างกายได้

แอนแทรกซ์เกิดจากอะไร?

เชื้อแอนแทรกซ์เข้าสู่ร่างกายมนุษย์ได้หลายทาง ได้แก่

• ทางผิวหนัง เมื่อมีบาดแผลแล้วสัมผัสเชื้อจากซากสัตว์หรือน้ำเหลืองที่ติดเชื้อ
• ทางเดินอาหาร จากการกินเนื้อสัตว์หรือผลิตภัณฑ์จากสัตว์ที่ไม่ผ่านการปรุงสุก
• ทางเดินหายใจ จากการสูดสปอร์เชื้อแบคทีเรียในพื้นที่ปนเปื้อน เช่น การทำงานในโรงงานฟอกหนัง ตัดขนสัตว์ หรือขนส่งวัตถุดิบสัตว์
• ทางเข็มฉีดยา (พบได้น้อย) โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ใช้ยาเสพติดชนิดฉีด

อาการของโรคแอนแทรกซ์

อาการของผู้ติดเชื้อแอนแทรกซ์ขึ้นอยู่กับทางที่เชื้อเข้าสู่ร่างกาย โดยสามารถแบ่งเป็น 4 รูปแบบหลัก ได้แก่:

            1. แอนแทรกซ์ทางผิวหนัง

            เป็นรูปแบบที่พบได้บ่อยที่สุด เกิดจากการสัมผัสเชื้อผ่านทางบาดแผลหรือตุ่มผิวหนัง

            อาการ: เริ่มจากตุ่มแดง คัน กลายเป็นตุ่มน้ำ แล้วเปลี่ยนเป็นแผลสีดำตรงกลางโดยไม่มีอาการเจ็บ

            2.แอนแทรกซ์ทางเดินอาหาร

            เกิดจากการรับประทานเนื้อสัตว์หรือผลิตภัณฑ์จากสัตว์ที่ไม่ปรุงสุก

            อาการ: คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง ถ่ายเป็นเลือด ไข้สูง และมีโอกาสเกิดภาวะลำไส้อักเสบเฉียบพลัน

            3. แอนแทรกซ์ทางเดินหายใจ

            เป็นชนิดที่รุนแรงที่สุด มักเกิดจากการสูดสปอร์ของเชื้อ

            อาการ: ไข้สูง เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก ไอ มีเสมหะ และอาจช็อกได้ภายในเวลาไม่กี่วันหากไม่ได้รับการรักษา

            4. แอนแทรกซ์จากการฉีดยา

            พบได้ในผู้ใช้ยาเสพติดทางหลอดเลือดดำ

            อาการ: บวมแดงบริเวณที่ฉีด มีฝีหนอง และอาจเข้าสู่กระแสเลือดได้อย่างรวดเร็ว

แอนแทรกซ์กับอาวุธชีวภาพ

แอนแทรกซ์ถือเป็นหนึ่งในเชื้อโรคที่เคยถูกนำมาใช้เป็นอาวุธชีวภาพ เนื่องจากสปอร์ของเชื้อสามารถแพร่กระจายทางอากาศได้ง่าย และมีอัตราการเสียชีวิตสูงหากเข้าสู่ร่างกายทางเดินหายใจ ในหลายประเทศจึงมีการจัดแอนแทรกซ์ให้อยู่ในกลุ่มเชื้อโรคที่ต้องควบคุมระดับสูงเป็นพิเศษ

การตรวจวินิจฉัย

เมื่อสงสัยว่าผู้ป่วยอาจติดเชื้อแอนแทรกซ์ แพทย์จะทำการวินิจฉัยด้วยวิธีต่อไปนี้:

• ซักประวัติและตรวจร่างกาย
• การตรวจทางห้องปฏิบัติการจากเลือด, ผิวหนัง, น้ำไขสันหลัง หรือน้ำในช่องอก
• เอกซเรย์ปอด หรือ CT scan กรณีสงสัยการติดเชื้อทางเดินหายใจ
• ตรวจหาแอนติบอดีหรือสารพิษจากเชื้อ

การรักษาโรคแอนแทรกซ์

หากได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างรวดเร็ว โอกาสในการหายจากโรคมีสูง โดยแนวทางการรักษาหลัก ได้แก่:

• ยาปฏิชีวนะ เช่น เพนิซิลลิน ด๊อกซีไซคลิน หรือควิโนโลน
• ในกรณีรุนแรง อาจต้องใช้ยาร่วมกันหลายชนิด รวมถึงยาต้านพิษ
• ผู้ป่วยบางรายที่มีอาการรุนแรง อาจต้องรับการดูแลในหอผู้ป่วยวิกฤต และใส่เครื่องช่วยหายใจ

การป้องกันโรคแอนแทรกซ์

• หลีกเลี่ยงการบริโภคเนื้อสัตว์ที่ไม่สุก หรือผลิตภัณฑ์จากสัตว์ที่ไม่ผ่านการฆ่าเชื้อ
• หลีกเลี่ยงการสัมผัสซากสัตว์ หรือสัตว์ป่วยที่ไม่ทราบสาเหตุ
• ผู้ที่มีความเสี่ยงสูง เช่น ชำแหละสัตว์ ฟาร์มเลี้ยงสัตว์ ควรใช้ถุงมือและหน้ากากขณะทำงาน
• ควรแจ้งหน่วยงานสาธารณสุขทันทีหากพบสัตว์ตายผิดปกติจำนวนมาก
• มีวัคซีนป้องกันแอนแทรกซ์สำหรับกลุ่มเสี่ยง เช่น ทหาร หรือเจ้าหน้าที่ห้องปฏิบัติการ

คำแนะนำจากโรงพยาบาลศรีสวรรค์

• หากคุณมีอาการผิดปกติ เช่น มีแผลดำตรงกลาง ผิวหนังบวมแดง หรือปวดท้องหลังจากบริโภคเนื้อสัตว์ ควรรีบพบแพทย์ทันที
• หมั่นติดตามข่าวสารเกี่ยวกับการระบาดของโรค โดยเฉพาะในพื้นที่ใกล้เคียง
• หลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง โดยเฉพาะการรับประทานเนื้อดิบ หรือสัมผัสสัตว์ป่วย

โรคแอนแทรกซ์ แม้พบได้น้อย แต่มีความรุนแรงสูง หากตรวจพบเร็ว ย่อมมีโอกาสรักษาหายได้ โรงพยาบาลศรีสวรรค์แนะนำให้คุณใส่ใจสุขอนามัย เลือกบริโภคอย่างปลอดภัย และหากสงสัยว่ามีความเสี่ยง ควรรีบพบแพทย์เพื่อเข้ารับการตรวจทันที