การดูแลสุขภาพเท้าสำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวาน

ปัญหาสุขภาพเท้าในผู้ป่วยเบาหวาน ผู้ที่เป็นโรคเบาหวานมักมีระดับน้ำตาลในเลือดสูงเป็นเวลานาน ซึ่งส่งผลกระทบต่อระบบประสาทและหลอดเลือดส่วนปลาย

ทำให้เกิดความผิดปกติบริเวณเท้า ดังนี้

• ระบบประสาทรับความรู้สึกเสียหาย: ผู้ป่วยจะไม่สามารถรับความรู้สึกเจ็บ ปวด หรือร้อนที่เท้าได้ตามปกติ ทำให้ไม่รู้ตัวเมื่อเกิดบาดแผล
• ระบบประสาทสั่งการกล้ามเนื้อในเท้าเสียหาย: ทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรง เท้าเสียสมดุล เกิดแรงกดทับเฉพาะจุด จนเกิดแผล
• ระบบประสาทอัตโนมัติเสียหาย: ทำให้ผิวเท้าแห้ง แตก และเป็นแผลง่าย

ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดแผลที่เท้า

• เพศชาย
• อายุที่มากขึ้น
• ระดับน้ำตาลในเลือดสูงเป็นเวลานาน
• ประวัติแผลที่เท้า
• สูบบุหรี่
• การใช้รองเท้าไม่เหมาะสม

วิธีการตรวจเท้าอย่างละเอียด

ผู้ป่วยควรได้รับการตรวจสุขภาพเท้าโดยแพทย์เฉพาะทางหรือพยาบาลเฉพาะทางด้านเท้าอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง

ตรวจประเมินลักษณะทั่วไปของเท้า เช่น การบวม แผลพุพอง ผิวหนังแห้ง และเล็บผิดปกติ

• ตรวจประเมินการสูญเสียความรู้สึก: ใช้เครื่องมือ Monofilament ขนาด 5.07 ตรวจความรู้สึกที่ปลายเท้า
• ตรวจ ABI (Ankle Brachial Index): ใช้ประเมินการไหลเวียนของเลือดบริเวณเท้า
• วัดขนาดของเท้า: เพื่อประเมินความเหมาะสมของการใช้รองเท้า

วิธีการดูแลเท้าสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน

• ควบคุมระดับน้ำตาลและความดันโลหิตให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ เพื่อป้องกันหลอดเลือดส่วนปลายเสื่อม
• ทำความสะอาดเท้าทุกวัน โดยใช้สบู่อ่อนและเช็ดให้แห้ง โดยเฉพาะซอกนิ้วเท้า
• สำรวจเท้าและเล็บเท้าทุกวัน เพื่อหาบาดแผล รอยแตก หรือรอยช้ำ
• ใช้ครีมหรือน้ำมันบำรุงผิวเท้า เพื่อป้องกันความแห้งแตกของผิว
• อาการเท้าเย็นในเวลากลางคืน ควรห่มผ้าหรือใส่ถุงเท้า อย่าใช้น้ำร้อนหรือแผ่นร้อนประคบ
• เลือกรองเท้าที่เหมาะสม สวมสบาย ไม่บีบแน่น และควรสวมถุงเท้าทุกครั้ง

การออกกำลังกายเท้า

วัตถุประสงค์ เพื่อเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและกระตุ้นการไหลเวียนของเลือดที่ปลายเท้า ควรทำวันละ 2–3 ครั้ง (ครั้งละ 5–10 นาที)

ท่าบริหาร 5 ท่าง่าย ๆ

1. กระดูกข้อเท้าขึ้นและลงช้า ๆ
2. หมุนข้อเท้าเป็นวงกลมช้า ๆ
3. ใช้นิ้วเท้าจิกผ้าที่วางอยู๋บนพื้น เพื่อบริหารกล้ามเนื้อเล็กๆในเท้า
4. นั่งยกขาขึ้น เหยียดเข่าตึงและกระดกข้อเท้าขึ้นค้าไว้ นับ 1-6 ในใจ ถือเป็น 1 ครั้ง
5. ส้นเท้าวางพื้น กระดกปลายเท้าขึ้นและหมุนปลายเท้าเป็นวงกลม

ข้อมูลเบาหวานอื่นๆ

• การออกกำลังกายในผู้ป่วยเบาหวาน
• ทำความรู้จักกับยาเบาหวาน
• สังเกตอาการเบาหวานเริ่มต้น
• เบาหวานกินอย่างไร ให้ไม่เบื่อ