10 ขั้นตอนการดูแลผู้ป่วยที่ใส่สายสวนปัสสาวะ

การใส่สายสวนปัสสาวะเป็นวิธีที่ช่วยให้ผู้ป่วยขับถ่ายปัสสาวะได้สะดวกขึ้น โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีข้อจำกัดด้านการเคลื่อนไหว การดูแลสายสวนที่ถูกต้องจะช่วยลดการติดเชื้อ ระคายเคือง และภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้

1. ล้างมือก่อนและหลังทุกครั้ง

เพื่อป้องกันการนำเชื้อโรคเข้าสู่ทางเดินปัสสาวะ

2. ดูแลจุดที่สายสวนเข้าสู่ผิวหนังให้สะอาด

• ล้างทำความสะอาดบริเวณอวัยวะเพศและบริเวณที่ใส่สายสวนทุกวัน
• ใช้น้ำสะอาดหรือสารละลายทำความสะอาดที่โรงพยาบาลแนะนำ

3. การติดพลาสเตอร์หรือยึดสายสวน

• ยึดสายสวนให้เหมาะสมเพื่อป้องกันไม่ให้สายดึงรั้ง
• ลดโอกาสการเกิดแผลกดทับหรือการระคายเคือง

4. การจัดตำแหน่งของถุงปัสสาวะ

• ตำแหน่งถุงปัสสาวะต้องต่ำกว่ากระเพาะปัสสาวะเสมอ
  เพื่อป้องกันการไหลย้อนกลับของปัสสาวะ ซึ่งอาจทำให้ติดเชื้อ
• ห้ามวางถุงปัสสาวะบนเตียง
• ห้ามให้ถุงปัสสาวะแขวนสูงกว่ากระเพาะปัสสาวะ

กรณีผู้ป่วยนอนตะแคง/นั่งรถเข็น

• สายสวนต้องไม่พับ งอ หรือถูกดึง
• ตรวจว่าถุงอยู่ในตำแหน่งที่ต่ำกว่ากระเพาะปัสสาวะเสมอ

5. สังเกตการไหลของปัสสาวะในสายสวน

• ปัสสาวะต้องไหลได้ดี ไม่ติดขัด
• หากปัสสาวะไหลช้าลง สายสวนอาจงอหรือเกิดการอุดตัน ให้จัดตำแหน่งกับเปลี่ยนท่าทันที
• หากไม่ดีขึ้น ให้ติดต่อบุคลากรทางการแพทย์

6. กรณีพบเลือดหรือน้ำหนองบริเวณสายสวน

• ให้ทำความสะอาดและแจ้งพยาบาลโดยเร็ว
• อาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อหรือการระคายเคืองจากการเคลื่อนไหว

7. การเปลี่ยนสายสวนปัสสาวะ

• โดยทั่วไปสายสวนต้องได้รับการเปลี่ยนตามกำหนด
• หากมีการอุดตันหรือปัสสาวะไม่ออก ต้องเปลี่ยนทันที
• การเปลี่ยนสายสวนต้องทำโดยแพทย์หรือพยาบาลเท่านั้น

8. เมื่อมีการเปลี่ยนท่า ควรตรวจสายสวนซ้ำ

• หลังขยับตัว อาจทำให้สายเลื่อนหรือดึงรั้ง
• ตรวจให้แน่ใจว่าสายอยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้องและไม่ตึง

9. ดูแลรอบ ๆ สายสวนในผู้ชายและผู้หญิง

• ผู้ชาย: อาจต้อง reposition บริเวณปลายอวัยวะเพศเพื่อป้องกันการกดทับ
• ผู้หญิง: ทำความสะอาดอย่างสม่ำเสมอ เนื่องจากตำแหน่งใกล้ท่อปัสสาวะสั้น ทำให้ติดเชื้อง่ายกว่า

10. การดูแลถุงปัสสาวะ

• ล้างทำความสะอาดอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง (เช้า–เย็น)
• ห้ามเติมน้ำลงในถุงปัสสาวะ
• หลังเทปัสสาวะ ต้องปิดฝาถุงให้สนิท
• หากต้องเปลี่ยนถุง ให้เปลี่ยนด้วยอุปกรณ์ใหม่เท่านั้น

อาการผิดปกติที่ต้องรีบมาพบแพทย์

• ปัสสาวะออกน้อยหรือไม่ออกเลย
• ปวดท้องน้อยหรือปวดบริเวณกระเพาะปัสสาวะ
• ไข้ หนาวสั่น
• ปัสสาวะมีเลือดปนมาก หรือมีกลิ่นแรงผิดปกติ
• สายสวนหลุดหรือขยับเข้า–ออกผิดปกติ